Mediated environments. New Practices in Humanities and Transdisciplinary Research

Mediated Environments to transdyscyplinarny projekt realizowany w latach 2016-2023 w ramach grantu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przez Humanities /Art /Technology Research Center (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) pod kierunkiem prof. UAM Agnieszki Jelewskiej oraz dra Michała Krawczaka.

Głównym celem projektu była integracja badań wywodzących się z myśli humanistycznej i dyskursów środowiskowych oraz nowych praktyk artystycznych sytuujących się w ramach wyznaczonych zagadnień enwironmetalnych, w celu zaprojektowania i przetestowania w grupach roboczych nowatorskiego podejścia poznawczego do najnowszej problematyki interrelacji człowiek-środowisko. Tym samym chodzi o zespołowe wytworzenie transdyscyplinarnych metod badawczych służących ponownemu sformułowaniu możliwych perspektyw spojrzenia na problemy środowiskowe, w które uwikłany jest współczesny człowiek w sytuacji naukowego projektowania i technologicznego przyspieszenia.

Uczestnicy projektu:

Kierowniczka projektu / główna badaczka: prof. UAM Agnieszka Jelewska

Główny badacz: dr Michał Krawczak

Zespół badawczy:

dr Aleksandra Skowrońska, dr Anna Paprzycka, Mgr Przemysław Degórski, Mgr Aleksandra Borys, Mgr Maksymilian Sawicki, dr Aleksandra Brylska, dr Franciszek Chwałczyk, Mgr Michał Gulik, dr Anna Adamowicz, Mgr Jakub Palm, dr Jakub Alejski, dr Maciej Kwietnicki, dr Miłosz Markiewicz, Dr Mikołaj Smykowski, Dr Bogna Konior

Eksperci zagraniczni:

prof. Julian Reid

prof. Jens Schröter

prof. Peter Kahn

Eksperci polscy:

Prof. UJ dr hab. Anna Nacher

Prof. UŚ dr hab. Ania Malinowska

Prof. DSW dr hab. Jan Stasieńko

Prof. UAM dr hab. Andrzej Nowak

Projekt podejmował trzy główne obszary badawcze:

Obszar pierwszy dotyczy konsekwencji i pytań kształtujących się w ramach dyskutowanej obecnie koncepcji Antropocenu, jako nazwy nowej ery geologicznej, w czasie której człowiek przekształca zasoby planetarne dokonując ich głębokich transformacji.

Drugi to hipoteza biofilii i jej technologiczne mediacje, a więc projektowanie nowych sztucznych środowisk i badania nad inteligencją ambientalną, które transfigurują relacje człowiek-otoczenie.

Trzeci to problematyka zorganizowana wokół multidyscyplinarnego ekologicznego, technokulturowego i biologicznego rozumienia afektywnych sieci podmiotów ludzkich i pozaludzkich.

Obszary te są jednocześnie koncepcjami, które nie mieszczą się w ramach jednej dyscypliny, zawierają w sobie też elementy spekulatywne, a więc są wciąż otwarte na testy i wyniki naukowych procedur. Takie ustawienie problematyki pozwala uniknąć kolonizacyjnych praktyk. Wyznaczone koncepcje dają jednocześnie szansę dialogu i negocjacji w przestrzeni poza dyscyplinami, na gruncie debat akademickich i działań praktycznych w seminaryjnych grupach. Ponieważ zagadnienia, podejmowane w projekcie, mają szeroki zakres merytoryczny, celem seminariów będzie nie tyle dostarczenie bezpośrednich rozwiązań (co w tak krótkim czasie i szerokim zakresie byłoby niemożliwe), ale raczej wypracowanie nowych sposobów nawiązywania transdyscyplinarnych możliwości konstruowania dyskursów partycypacyjnych na przykładzie wybranych zagadnień. Chodzi też o wyrobienie umiejętności formułowania problemów na styku dyscyplin; o stawianie adekwatnych, wobec problemów współczesnej relacji człowiek-środowisko, pytań; o umiejętne przeprowadzanie transdyplinarnego namysłu krytycznego nad systemami polityczno-ekonomicznymi sterującymi ryzykiem, globalnym stresem i poczuciem środowiskowej apokalipsy oraz afektywnej, sytuacyjnej komunikacji pomiędzy czynnikami ludzkimi i nieludzkimi w ramach technologicznie mediowanych środowisk.

Warsztaty badawcze:

Z zespołem przeprowadzone zostały warsztaty w różnych jednostkach laboratoryjnych w Polsce. Były to: Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych UAM, Humanities /Art /Technology Research Center Lab na Wydziale Antropologii i Kulturoznawstwa UAM, Instytut Biochemii i Biotechnologii UW (Laboratorium Biologii Syntetycznej), Laboratorium Neurokognitywne Interdyscyplinarnego Centrum Nowoczesnych Technologii UMK oraz laboratoria technologiczne Poznańskiego Centrum Superkomputerowo-Sieciowego afiliowane przy Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu.

Młodzi badacze uczestniczyli także w seminariach online prowadzonych przez ekspertów: prof. Julian Reid, nauki polityczne, Lapland University; prof. Rosi Braidotti, filozofka, Utrecht University; prof. Peter Kahn, psycholog, dyrektor the Human Interaction with Nature and Technological Systems (HINTS) Lab, University of Washington. Ważnym elementem służącym omówieniu wstępnych wyników badań była też zorganizowana przez prof. UAM Agnieszkę Jelewską i dra Michała Krawczaka oraz badaczy i pracowników z PCSS Poznań międzynarodowa konferencja After Agency w 2019 roku.

Spis publikacja stanowiących efekty grantu:

Jelewska Agnieszka, Krawczak Michał (2019), Experimental Practices: Humanities and Arts in the Process of Modeling Knowledge for Data-Based Society, in: Humanities and Higher Education: Synergies between Science, Technology and Humanities. Higher Education in the World 7 Report, Global University Network for Innovation, ISBN: 978-84-09-14675-8, Barcelona 2019, pp. 347-349.

Chwałczyk Franciszek (2020), Around the Anthropocene in Eighty Names—Considering the Urbanocene Proposition, “Sustainability” 2020, 12(11), 4458; https://doi.org/10.3390/su12114458

Jelewska Agnieszka, Krawczak Michał (2021), Elsensee-Rusałka. Spektrokartografie środowiska, w: Podróżować, mieszkać, odejść, red. B. Koncewicz, K. Krzak-Weiss, K. Kurek, A. Mądry, Poznańskie Studia Polonistyczne, Poznań 2021, s. 217-258.

Jelewska Agnieszka, Krawczak Michał (2022) Spectrograms of the environment: entangled human and nonhuman histories W: Possibles. Proceedings of 27 International Symposium on Electronic Art / Alsina Pau [i in.] (red.), 2022, ISEA International, s.376-382, ISBN 9788408474592

Krawczak Michał (2022), Counter-mapping with sounds in the practices of postdigital pedagogy, „Postdigital Science and Education”, Special Issue on “Postdigital Soundscapes: Sonics, Pedagogies, Technologies” 2022, (Springer, ISSN 2524-4868). https://link.springer.com/article/10.1007/s42438-022-00333-0

Jelewska Agnieszka (2023) Postdigital Collective Memory. Media Practices against Total Design, „Postdigital Science and Education”, Special Issue on “Designing Postdigital Fututres” (Springer, ISSN 2524-4868). https://link.springer.com/article/10.1007/s42438-023-00421-9

Jelewska Agnieszka (2023B), Coronavirus in Times of the Late Internet: Compulsive Visualization and a Data-hungry Society. In: Sowa, W., Whyton, T. (eds.) Encountering the Plague, Intellect 2024, pp. 127-147. https://intellectdiscover.com/content/books/9781789389869.c08

Jelewska Agnieszka, Krawczak Michał, Nuclear Gaia. Media Archives of Planetary Harm, Intellect 2025.

Postcollectivity. Situated Knowledge and Practice, ed. A. Jelewska, M. Krawczak, J. Reid, (2023), Brill:

• Jelewska, Agnieszka, Krawczak, Michał, Reid, Julian, Postcollectivity
• Reid Julian, Resistance
• Nowak, Andrzej W., Collecting Crumbs of Lost Knowledge Learning from Postindustrial and Post-Socialist Disruptions
• Kahn, Peter, Sabine Sarena, Gray Carly, Collective Co-Existence, Climate Apocalypse, and a Nature-Relational Way Forward
• Nacher Anna, Not-Only-Human-Habitat, or Pedagogies of Vulnerable Collectives in the Age of Extractivist Fantasies
• Malinowska, Ania, The Silicon Gender: Technological Species and the Transgression of Model Sexes
• Stasieńko, Jan, Transversal Physiognomies and the Postcollective Self
• Schröter Jens, Towards a Postmonetary Collectivity
• Jelewska Agnieszka, Media Warfare: the Coercive Coexistence of Radiation and Memory
• Krawczak Michał, The Right to Breath is the Right to Speak. Transversality of Environmental Pollution and Postdigital Infrastructures

• Adela Goldbard, Indigenous Postcollectivity: Dramatic Violence as Decolonial Subversion
• Grant Leuning, Pepe Rojo, Borderforms
• Stephen Dersley, The Networked Public Sphere and the Sectarian Public
• Harshavardan Bhat, As I Sit Down to Write a Monsoon Story without Cloud Bands
• Brett Zehner, A Meteorology of Media

W 2023 roku odbyła się seria seminariów hybrydowych Postcollectivity.